Po sobotnim ataku terrorystycznym media zapełniły się obrazami i filmami z Krakowa. Wiemy wiele, a kolejne napływające informacje nie są filtrowane przez media, ponieważ portale społecznościowe nie są objęte prawem prasowym. Wiemy więc, jak wygląda sprawca i jak się nazywa. Wiemy, jak wyglądała jego siostra i jak wypowiadała się dla mediów. Wiemy, jak wyglądają bohaterscy policjanci, którzy zatrzymali przestępcę.

Na tych samych portalach znaleźć można filmy, gdzie widać, jak dokładnie wyglądało zatrzymanie zamachowca. Jak policjanci strzelają do niego z bliskiej odległości, a on pada na ziemię. Wreszcie jak jeden z funkcjonariuszy najpierw klęczy nad nim, a następnie sam przewraca się.

A jednak ta sytuacja domaga się analizy, wyciągania wniosków. Tak, abyśmy nie ugrzęźli w ciągłym sprawdzaniu nowych informacji, ale starali się szukać w tym, co się stało, sensu. W tej chwili wyłaniają się trzy wnioski.

Po pierwsze, kwestia bezpieczeństwa

Przez jakiś czas mogło się nam wydawać, że Polska znalazła się poza czasem i własną geografią. Wyszliśmy z transformacji ustrojowej i zmodernizowaliśmy państwo. Nasze miasta stały się czystsze i bezpieczniejsze niż te na Zachodzie. Wjeżdżające w tłum samochody, nożownicy na ulicach, strzelcy w szkołach – to wydawało się problemem Niemiec albo USA. Niektórzy rodzimi komentatorzy z jakimś rodzajem satysfakcji dostrzegali w tym efekt przyjmowania zbyt dużej liczby migrantów.

Może części z nas wydawało się, że

Polska pozostanie na dłużej w tym dziwnym miejscu, chwilowo nieokupowana przez żadne inne państwo i niedotknięta strukturalnymi problemami wielu krajów Europy.

Tak jednak nie może być. Żyjemy w niebezpiecznych czasach, z wojną hybrydową, terroryzmem, wzbierającym chaosem. W nieunikniony sposób docierają one i będą docierać także do naszego kraju.

Po drugie, kwestia wspólnoty

Z badań neurobiologów wynika, że nasze mózgi przede wszystkim dostrzegają niebezpieczeństwo. To kwestia ewolucyjna – gdyby nie to, ludzkość nie przetrwałaby tak długo.

Gdy jednak przyjrzymy się sobotnim wypadkom w nieco szerszych kategoriach, zobaczymy, że w trakcie strzelaniny odbywał się test wspólnoty. I Polacy, jak to często bywa w sytuacjach wymagających nadzwyczajnej mobilizacji, zachowali się wzorowo. Policjanci dali popis heroizmu. Na miejscu znalazło się dwóch przypadkowych chirurgów, którzy odegrali fundamentalną rolę dla ratowania życia policjantów, a także sprawcy. Przypadkiem na miejscu zdarzeń znalazła się pielęgniarka, która natychmiast ruszyła do pomocy innym. Działali nie tylko Polacy. Na rynku w Krakowie była również grupa bawiących się tam ratowników medycznych zza granicy, którzy natychmiast zajęli się rannymi.

Po trzecie, test Breivika

W miarę jak mijają dni, rozpoczyna się jednak kolejny test. Nazwijmy go testem Breivika, ponieważ wypadki w Krakowie jakoś przypominają wydarzenia w Norwegii z 2012 roku. Młody zradykalizowany człowiek zdetonował wtedy w Oslo bomby, a potem pojechał na norweską wyspę Utoya i otworzył ogień do nastoletnich uczestników obozu dla politycznie zaangażowanej młodzieży. Zginęło około 70 osób. Mimo głębokiej traumy, Norwegia nie przywróciła kary śmierci, a Breivika osądzono zgodnie z obowiązującym prawem.

Zamiast zemsty zaserwowano informację: nasza wspólnota i nasze zasady są zbyt wiele warte, aby jeden straszny człowiek mógł podważyć ich fundamenty.

My nie postawimy sprawcy przed sądem, bo nie żyje. Możemy jednak jako wspólnota rozmawiać o tym, co zrobił. I ćwiczyć sposoby, jak nie zakopać się znów w dwóch obozach, które występują przeciwko sobie, zamiast rozmawiać o tym, czy można następnym razem czemuś takiemu zapobiec.