Z centrum widać najwięcej
  

  • ŁĘTOWSKA
  • Zoll
  • PIOTROWSKI
  • CZAPUTOWICZ

A jeśli Trybunał przegra?

Fot. Lonpicman / WikimediaCommons

Szanowni Państwo!

„Za Trybunał Konstytucyjny ludzie ostatecznie nie będą umierać” – mówił w rozmowie z „Kulturą Liberalną” Zbigniew Nosowski, argumentując, że przeciwnicy rządu większe korzyści polityczne odniosą na sporze wokół zaostrzenia ustawy antyaborcyjnej niż kryzysie konstytucyjnym. „O wiele łatwiej obalić rząd PiS-u jako przeciwnika kobiet niż demokracji”, przekonywał Nosowski.

Jednak można argumentować, że społeczny opór wobec działań rządu w związku z Trybunałem nie słabnie – w sondażu dla „Rzeczpospolitej” blisko dwie trzecie badanych zgodziło się ze stwierdzeniem, że „demokracja jest w Polsce zagrożona”. To wzrost o kilkanaście punktów procentowych w stosunku do badania pod koniec listopada 2015 r. Większa część respondentów uważa, że to strona rządowa powinna ustąpić – 46 proc. domaga się zaprzysiężenia przez prezydenta trzech sędziów wybranych przez poprzedni sejm, przyjęcia przez PiS wytycznych Komisji Weneckiej (42 proc.) oraz publikacji przez rząd ostatniego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (41 proc.).

W odpowiedzi na zarzuty postawione przez Komisję Wenecką obóz rządzący podjął decyzję o powołaniu pod patronatem Marszałka Sejmu specjalnego zespołu ekspertów w celu wypracowania kompromisowego rozwiązania sporu. Jak na razie jednak nie ma pewności, według jakich kryteriów dobrano jego członków, jak zapatrują się oni na konflikt wokół TK, a nawet kiedy dokładnie zamierzają zakończyć pracę. „Mam nadzieję, że następnym razem będę miał państwu do powiedzenia coś konkretnego, a jeśli nie, to przynajmniej coś zabawnego” – powiedział na zakończenie pierwszej konferencji prasowej szef zespołu, Jan Majchrowski.

Trybunał Konstytucyjny jednak orzeka w dalszym ciągu, zaś rząd w dalszym ciągu nie publikuje jego wyroków. Można usłyszeć, iż doprowadzi to do „dwoistości porządku prawnego”. Co to oznacza? „Sądy mogą stosować się do wyroku TK i uznawać niezgodność z konstytucją nowych zapisów, co oczywiście będzie miało wpływ na ich orzeczenia. Natomiast władza administracyjna zapewne nie będzie uznawała tych orzeczeń. To doprowadzi do niepewności prawnej i braku możliwości przewidywania”, ostrzega Andrzej Zoll w rozmowie z Łukaszem Pawłowskim.

Były prezes Trybunału Konstytucyjnego wyjaśnia także większość kontrowersji narosłych wokół TK – jego sposobu obradowania, wydawania wyroków oraz zasadności sprawowanej przez Trybunał funkcji kontrolnej.

„To jest fikcja, mówienie o tym może wynikać tylko z nieznajomości prawa” – w ten sposób odrzuca prognozy dwoistości porządku prawnego prezes PiS-u Jarosław Kaczyński w wywiadzie dla tygodnika „wSieci” (nr 16/2016). Z kolei na pytanie o to, dlaczego TK odrzucił uchwaloną przez PiS 22 grudnia „ustawę naprawczą”, uznając ją za niekonstytucyjną, Kaczyński odpowiada: „To był przekaz od pewnej grupy społecznej, która mówi Polakom, że ona tu rządzi, niezależnie od wyników wyborów”.

Czy Trybunał Konstytucyjny faktycznie jest instytucją antydemokratyczną w tym sensie, że blokuje realizację woli obywateli, którzy wzięli udział w wyborach i oddali głos na zwycięską partię? „Koncepcja demokracji nie zakłada, że większość jest wartością samą w sobie, tylko że większość jest wartością o tyle, o ile respektuje reguły i standardy, w tym prawa mniejszości”, mówi konstytucjonalista Ryszard Piotrowski w rozmowie z Julianem Kanią i Łukaszem Pawłowskim. Wyjaśnia też, dlaczego fakt, iż kilku sędziów może powstrzymać propozycje partii, na którą oddano kilka milionów głosów, nie tylko nie jest sprzeczny z demokracją, ale stanowi jej niezbędny warunek.

„Uchwalając paraliżującą Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjną ustawę «naprawczą» i sabotując następnie publikowanie oraz uznawanie wyroków TK, egzekutywa i posłowie większości parlamentarnej ogłosili rebelię przeciw miejscu judykatywy w podziale władz” – twierdzi Ewa Łętowska, sędzia TK w stanie spoczynku. Jej zdaniem skutki tego stanu rzeczy może po części „niwelować sądowa, zdekoncentrowana kontrola konstytucyjności”, do której sądy wyższych i niższych instancji mają w Polsce prawo. Na czym polega to narzędzie, czy sądy zechcą się nim posłużyć i czy na pewno powinny?

Zdaniem Jacka Czaputowicza – z którym rozmowę opublikujemy w najbliższych dniach – przedstawianie Trybunału Konstytucyjnego jako ofiary obecnej sytuacji mija się z prawdą. To TK jest zdaniem Czaputowicza odpowiedzialny za obecny stan rzeczy i to on wyrokiem z 3 grudnia, a następnie kolejnymi decyzjami łamie konstytucję.

 

Zapraszamy do lektury!

Łukasz Pawłowski


 

Stopka numeru

Koncepcja Tematu Tygodnia: Jarosław Kuisz.

Opracowanie: Łukasz Pawłowski, Julian Kania, Joanna Derlikiewicz, Tomasz Sawczuk.

Nr 380

(16/2016)
19.04.2016
Fot. Lonpicman / WikimediaCommons

Z Ryszardem Piotrowskim rozmawiają Łukasz Pawłowski i Julian Kania

Konstytucja jest bezkompromisowa

„Większość zwykle się myli. To, że jeden człowiek w todze może zatrzymać nawet kilka milionów ludzi, to bardzo dobrze. Bo czasem przekonanie, że miliony zawsze mają rację, prowadzi do katastrofy”.

PATRZĄC
kadr z filmu Hanoi-Warszawa

Myroslava Keryk, Katarzyna Klimkiewicz, Sylwia Urbańska, Anna Serdiukow, Grzegorz Brzozowski

Polacy jako gospodarze? „Hanoi–Warszawa”, „Pani z Ukrainy”, „Olena”, „Przyjdź do mnie” [SEMINARIUM FILMOWE]

Czy doświadczenia migracyjne Polaków sprawiły, że zachowujemy się bardziej przyjaźnie wobec imigrantów przybywających do naszego kraju? O trudnościach adaptacyjnych i polskiej gościnności rozmawiają z Grzegorzem Brzozowskim i Anną Serdiukow socjolożka Sylwia Urbańska, reżyserka Katarzyna Klimkiewicz i prezeska Fundacji „Nasz Wybór” Myroslava Keryk.

Materialy prasowe Gutek Film

Agnieszka Ayşen Kaim

Gorzki smak wolności. Recenzja filmu „Mustang” Deniz Gamze Ergüven

„Mustang” to intrygujący film o dojrzewaniu, odkrywaniu własnej seksualności i mrocznych rodzinnych tajemnicach, które nie mogą ujrzeć światła dziennego. Ale przede wszystkim jest to gorzka historia o poszukiwaniu wolności, za którą trzeba zapłacić czasem najwyższą cenę.

WIĘCEJ
CZYTAJĄC
Opowiesci_z_ostatnich_dni_IKONKA

Anna Olmińska

Mój temat: człowiek. O trylogii „Opowieści z ostatnich dni” Olega Pawłowa

Trylogia Pawłowa to opowieść o żołnierzach z kompanii ochrony łagrów, a zarazem seria egzystencjalnych minitraktatów o uległości, dobru i złu, wreszcie – o śmierci. Autor po sołżenicynowsku splata opisy akcji z przemyśleniami swoich bohaterów, dając nam do ręki jedne z najlepszych tekstów literackich współczesnej Rosji.

czukowska_IKONKA

Łukasz Jasina

Godność ponad wszystko. O wspomnieniach Lidii Czukowskiej

Wspomnienia Czukowskiej „Proces wykluczenia” obejmują najtrudniejszy chyba dla pisarki okres, czyli lata 70. To czas, w którym stara i chora pisarka zostaje skazana na publiczny niebyt. Wśród jej sędziów znajdują się niejednokrotnie utalentowani pisarze.

bahar IKONKA

Agnieszka Doberschuetz

[KL dzieciom] Wiosna znaczy Bahar!

Dawno, dawno temu… Oj, dawno temu czytałam baśń z prawdziwego zdarzenia. Taką jak „Bahar znaczy Wiosna” – o zamierzchłych czasach, miejscach i ludziach sprzed setek lat. A jakże uniwersalną w swym przesłaniu. W wielu przesłaniach! To opowieść tak piękna, wzruszająca, zachwycająca pod każdym względem – jak wiosna właśnie!

WIĘCEJ
SMAKUJĄC
WIĘCEJ
SŁYSZĄC
slyszac ikona 380

Karol Aurewicz

Wyczekane 10-34. Recenzja „Brute” Fatimy Al Qadiri

„10-34” w kodzie amerykańskiej policji oznacza zamieszki. Dla całodobowych mediów informacyjnych sygnalizuje z kolei dobry temat. Fatima Al Qadiri pokazuje, że takie znaczenie może też mieć dla artysty. Niestety, kosztem samego dzieła.

WIĘCEJ

FELIETONY

Czy Polska może mieć czyste powietrze?

[Azja w zbliżeniu] Dawna opozycja bliżej władzy

Kryzys polityczny, nie konstytucyjny

[Bioetyka] Czy zarodek jest człowiekiem?

[Polityka] No logo albo demokracja

KOMENTARZ NADZWYCZAJNY

Czy to Trybunał Konstytucyjny złamał Konstytucję?