Z centrum widać najwięcej
  • Read in English
  • Lesen Sie auf Deutsch
  • Lisez en français
  • читай на русском

  • Kaczmarek
  • Vetulani
  • Popławska

Narkotyk leków

 

Szanowni Państwo,

uzależnienia to jeden z najtrudniejszych problemów w rozważaniach o granicach wolności. Klasycy liberalizmu uczą, że wolność jednego dorosłego człowieka powinna być ograniczona jedynie wolnością drugiego. Ale tu napotykamy paradoks: osoby uzależniające się od substancji chemicznych, korzystając ze swojej wolnej woli, stopniowo tę wolną wolę unicestwiają. A sprawa nie dotyczy przecież tylko alkoholu i substancji uznanych za narkotyki. Dzisiejszy numer „Kultury Liberalnej” poświęcamy uzależnieniom Polaków od pozornie niegroźnych leków.

Dokładnie 140 lat temu do obrotu aptecznego wprowadzono leki pod postacią tabletek. Jest to udogodnienie ważne i ułatwiające kurację, bo cedujące na pacjenta część obowiązków lekarza. Dawkowanie medykamentu nie wymaga specjalnego zaangażowania – wystarczy zastosowanie się do zaleceń lekarza i odrobina zdrowego rozsądku. Niestety, ten ostatni staje się wartością coraz bardziej deficytową. A kolorowe tabletki traktowane są jak dropsy – połyka się je na potęgę!

Z roku na rok Polacy kupują coraz więcej medykamentów. Plasujemy się podobno w czołówce europejskich lekomanów. Odbiegamy jednak nieco od innych nacji uzależnionych od leków – rzadziej chodzimy do lekarzy, bagatelizujemy kwestię badań profilaktycznych, a częściej leczymy się samodzielnie. Czy jednak oznacza to, że jesteśmy sami sobie winni lekowego nałogu?

Ktoś mógłby rzec: społeczeństwo się starzeje, pojawiają się nowe choroby cywilizacyjne, przyjmowanie medykamentów to smutna konieczność, a służba zdrowia kuleje. Czynniki te nie wyjaśniają jednak, dlaczego staliśmy się narodem lekomanów. To główne, obok alkoholizmu, uzależnienie społeczne w Polsce. Walka z nim jest jednak znacznie trudniejsza. Łatwiej przecież stygmatyzować pijaka niż chorego – nawet jeśli cierpi na hipochondrię. Znalezienie kliniki leczącej z nałogu alkoholowego jest stosunkowo łatwe – pomysł zajęć z terapii dla uzależnionych od leków brzmi już jednak dziwniej.

Fakt faktem, pacjenci żądają leków, a lekarze chętnie te żądania spełniają. A jeśli lekarz odmówi wydania recepty, to pacjent i tak doskonale sobie poradzi. Ma przecież dostęp do setek rodzajów suplementów diety, może skorzystać z alternatywnych form terapii – medycyny ludowej, orientalnej, niekonwencjonalnej – bez wiedzy i wskazań specjalisty.

Staramy się kupować zdrowie i dobre samopoczucie, faszerując się substancjami często zbędnymi i szkodliwymi. A na lekomanii da się bez trudu zarobić.

Reklamy informują nas o groteskowych przypadłościach, na które ponoć cierpią tysiące Polaków. Koncerny farmaceutyczne wprowadzają na rynek coraz więcej preparatów dostępnych bez recepty. Suplementy diety kupić można w większości sklepików osiedlowych. Kwitnie też internetowa sprzedaż najdziwniejszych substancji.

O tym wszystkim z Jerzym Vetulanim rozmawia dziś Łukasz Pawłowski z „Kultury Liberalnej”. Psychofarmakolog potwierdza rosnącą wśród Polaków fascynację samoleczeniem, zainteresowaniem metodami z pogranicza medycyny i szarlatanerii. Vetulani łączy to zjawisko nie tyle z kuracją, co lękiem przed zachorowaniem. Wiąże je z eksplozją poradników na rynku prasowo-wydawniczym czy też z popytem na cudotwórców, kaznodziejów oferujących uzdrowienia w modlitwie.

Magdalena Popławska – farmaceutka z Narodowego Instytutu Leków – przekonuje, że moda na suplementy diety wynika z przemian stylu życia człowieka nowoczesnego, zatopionego w konsumpcjonizmie, kulcie zdrowia i dyskursie terapeutycznym. Wyjaśnia, dlaczego koncernom farmaceutycznym opłaca się inwestować w ten właśnie segment rynku. Za decyzją tą nie stoją potrzeby pacjenta, lecz niechęć wobec czasochłonnych i kosztownych procedur rejestracji leku.

Z kolei Emilia Kaczmarek, nauczycielka etyki, członkini redakcji „Kultury Liberalnej”, odsłania z kolei kulisy farmabiznesu. Pokazuje jak koncerny „wymyślają” choroby i jak na to reaguje środowisko specjalistów. Obraz lobbingu i marketingu farmaceutycznego nie nastraja pozytywnie: sponsorowane artykuły w czasopismach branżowych (i nie tylko), nieustanne konferencje i rauty, korumpowanie lekarzy przez handlowców, wszechobecne kryptoreklamy.

Zapraszamy Państwa do lektury i refleksji: czy w naszych szafkach nie znajduje się aby za dużo niepotrzebnych leków?

 

Redakcja

 


 

Stopka numeru:

 

Autor koncepcji Tematu Tygodnia: Łukasz Pawłowski.

Współpraca: Błażej Popławski, Kacper Szulecki.

Ilustracje: Krzysztof Niemyski [http://www.fb.com/chrisniemyski].

Nr 294

(35/2014)
26.08.2014

1

Jerzy Vetulani w rozmowie z Łukaszem Pawłowskim

Szczęście w szufladzie

O zamiłowaniu Polaków do lekarstw, wynajdywaniu nowych dolegliwości oraz o tym, na co może pomóc tabletka, z Jerzym Vetulanim rozmawia Łukasz Pawłowski.

4

Magdalena Popławska

Konsument, nie pacjent

Popyt na suplementy diety rośnie. W ciągu ostatnich siedmiu lat wartość sprzedaży tych preparatów podwoiła się. Staliśmy się zagłębiem suplementów – co niespecjalnie przekłada się na poprawę zdrowia Polaków.

3

Emilia Kaczmarek

Kulisy farmabiznesu

Czy zastanawiało cię kiedyś, dlaczego lekarz, wypisując receptę, przepisał ci właśnie ten, a nie inny lek? Czy na pewno kierował się wyłącznie troską o twoje zdrowie? Skąd lekarze czerpią wiedzę o nowych lekach? Jakie mają związki z biznesem farmaceutycznym?

orange_ikona wpisu

Karol Kućmierz

Generator empatii. O serialu „Orange Is The New Black”

Czy można opowiedzieć o żeńskim więzieniu bez sentymentalizmu, nie popadając jednocześnie w cynizm? „Orange Is the New Black” to odważna próba spojrzenia na trudne tematy – takie jak patologie systemu penitencjarnego – z nowej perspektywy. Świeżość tego serialu ma swoje źródło w polifonicznej narracji.

lucy_ikona wpisu

Joanna Łuniewicz

Studium w błękicie. Wokół „Lucy” Luca Bessona

Powojenne zwątpienie w społeczne wartości zaowocowało filmem noir i postacią femme fatale, demonicznej syreny przynoszącej mężczyznom zgubę. Mit ten ewoluował, odzwierciedlając zmiany w kinowych strategiach ukazywania wyzwolonej kobiecości. Czy bohaterkę „Lucy” Luca Bessona można traktować jako jej współczesną odsłonę?

Virgilio_Piñera_IKONKA

Joanna Kozłowska

Ciężar wyspy, ciężar ciała. „Zimne opowiadania” Virgilio Piñery

,,Latynoski Kafka”, tłumacz Gombrowicza i ,,Szef Południowoamerykańskiego Ferdydurkizmu”, pionier nowoczesnej literatury kubańskiej i pisarz dogłębnie osobny. Virgilio Piñera prowokuje, wytrąca z równowagi, wymyka się szufladkowaniu. Wydany u nas właśnie podwójny zbiór opowiadań to świetne wprowadzenie do jego twórczości.

Rutu Modan_IKONKA

Tomasz Pindel

Finezja prostej kreski: komiksy Rutu Modan

Oszczędna kreska przypominająca styl Hergego, twórcy Tintina, płynne przejścia między humorem a powagą, dbałość o szczegół. Wszystko to można znaleźć w znakomitych komiksach izraelskiej graficzki. Szczęśliwie dwa jej albumy – „Zaduszki” oraz „Uczta u królowej” ukazały się również po polsku.

KLdzieciom_czy dosiegnie_IKONKA

Izabela Błasiak-Kozak

Koparki, dźwigi, wywrotki [KL dzieciom]

Zamiast kopać się z koniem, miejski zgiełk trzeba najzwyczajniej oswoić. Na początek zaprzyjaźnijmy się z mieszkańcami placu budowy. Pomogą nam w tym „Snów kolorowych, placu budowy” i „Czy dosięgnie” – dwie książki dla małoletnich miłośników ciężkiego i hałaśliwego sprzętu budowlanego.

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Manifest Porozumienia Ruchów Miejskich

Krytyków ruchów miejskich można podzielić na dwie grupy – radykalnych pesymistów, którzy twierdzą, że scena polityczna jest całkowicie zabetonowana, i radykalnych optymistów, którzy twierdzą, że dzięki unijnym dotacjom i tak już się coś poprawiło, więc lepiej nie psuć tego, co jest. Obie grupy łączy przekonanie, że lepiej jest siedzieć i nic nie robić. Ale analiza drogi, jaką przeszliśmy od 1990 roku pokazuje, że walka o to, co pozornie niemożliwe w polityce, skutecznie poszerza granice tego, co jest możliwe. A jeśli niektórych razi brak cynizmu w podejściu do polityki lokalnej? Cóż, nas aktywistów jednak bardziej razi cynizm.

O SZKLANYCH SUFITACH I MODERNIZACJI. Debata o karierach Polek

 O SZKLANYCH SUFITACH I MODERNIZACJI debata o karierach Polek W […]

Władimir Ironiczny

Ostatnie decyzje Putina w sprawie Ukrainy udowadniają, że prezydent Rosji wcale nie zwariował – jak w lutym twierdziła Angela Merkel. Gest taki, jak wysłanie na Ukrainę białego konwoju – z pozoru groteskowy – to raczej próba uprawiania polityki w warunkach permanentnego stanu wyjątkowego.

FELIETONY

[Włochy] Matteo Renzi. Reformator z rękami w kieszeniach

[Europa] Podzielona Mołdawia

[Słowacja] Woda na prezydenta

WYDARZENIA KULTURY LIBERALNEJ

O szklanych sufitach i modernizacji

czwartek 18:00

Sztuka kobiet w Polsce po 1989 roku- sztuki wizualne

czwartek 18:00

Przemoc wobec kobiet, czyli jak daleko sięga państwo liberalne

czwartek 19:00