Z centrum widać najwięcej
  

NAJNOWSZE ARTYKUŁY
  • Faciejew
  • Jemielniak
  • Godzic

Hejt, trolling i czysty zysk

Szanowni Państwo!

Dawno, dawno temu uważano, że internet stworzy zupełnie nowy rodzaj komunikacji – opartej na komunikatach i kontaktach pośrednich oraz anonimowych. Jednak rozwój portali społecznościowych okazał się początkiem nowego, spersonalizowanego sposobu funkcjonowania w sieci. Ten odwrót od anonimowości – funkcjonowanie w internecie pod własną tożsamością, często prawdziwym imieniem i nazwiskiem – miał być końcem napędzanego przez anonimowość internetowego „hejtu”. Wiele wskazuje jednak na to, że mowa nienawiści w internecie nie wyginęła. Wręcz przeciwnie – czytając liczne wątki na Facebooku czy w komentarzach pod newsem czy felietonem, szczególnie na jednym z popularnych portali – możemy odnieść wrażenie, że oswoiliśmy się już z „radykalizmem z otwartą przyłbicą”. W niektórych kręgach bycie hejterem stało się powodem do chwały.

Czy to zjawisko uniwersalne, czy może charakterystyczne wyłącznie dla Polski? ONZ-owska agenda praw człowieka (OHCHR) sygnalizuje, że większość krajów europejskich nie radzi sobie z przejawami rasizmu, ksenofobii i innymi formami mowy nienawiści w sieci. Niedawno dostało się za to władzom Norwegii, które OHCHR oskarżył o bagatelizowanie przejawów prawicowego ekstremizmu w sieci – komisarze przypomnieli, że Anders Behring Breivik cyzelował swoje zbrodnicze pomysły właśnie na internetowych forach. W Polsce wszelkiego rodzaju pomyje leją się w internecie szerokim strumieniem. Kilka dni temu Wikipedia zablokowała możliwość edytowania wpisów na Wikipedii niezalogowanym użytkownikom polskiej Neostrady – w sumie chodzi o ponad pół miliona użytkowników. I choć jako powód podawane są działania jednej osoby, nawet wyrywkowa lektura polskiego internetu może przyprawić o ciarki – wystarczy przeczytać np. pełne antysemickich aluzji dyskusje pod postami na profilu Zbigniewa Stonogi.

Myśląc o hejcie i wspomagającym go trollingu, warto pamiętać, że nie jest on tylko domeną prawicowych radykałów. Także lewicowi radykałowie nie są wolni od mowy nienawiści skierowanej pod adresem swoich adwersarzy. Obrażanie mniejszości narodowych i religijnych odbywa się zatem równolegle z wylewaniem pomyj na wszystkich członków Kościoła katolickiego. Hejterów – niezależnie od poglądów i niezależnie od tego, czy są wysublimowanymi przedstawicielami klasy kreatywnej czy gimnazjalistami, którym marzy się wielka narodowa Polska – łączy jedno: przekonanie, że wiedzą, jak powinien być urządzony świat pozainternetowy, jak powinny wyglądać życie społeczne, media i polityka. Hejterowi internet nie służy do rozmowy, która by mogła zweryfikować jego poglądy, lecz do prezentowania swojego stanowiska jako jedynego prawowitego i szukania sojuszników, których liczba (nie jakość) może mu pomóc wywrzeć wpływ na to, co dzieje się poza internetem. Z liberalizmem, który gotowy jest bronić wolności słowa nawet tej osoby, z której poglądami się nie zgadza, nie ma to nic wspólnego.

Co więcej, zwykle pojedynczy, oburzony internauta nie jest kimś, kto ma pełen obraz określonej sprawy. Szybkość, z jaką internauci są gotowi do potępiania nieznanej osoby, skłania do konstatacji, że i domniemanie niewinności w sieci nie jest nazbyt popularne. Z takim samowolnym wymierzaniem sprawiedliwości, swoistym linczem, mieliśmy ostatnio do czynienia w przypadku amerykańskiego dentysty, który na polowaniu zabił lwa będącego maskotką jednego z afrykańskich parków narodowych. „To hejtowanie hejterów” – mówi o podobnych sytuacjach Dariusz Jemielniak, ekonomista i wikipedysta, autor pierwszej na świecie monografii społeczności Wikipedii, w rozmowie z Łukaszem Pawłowskim. Hejtowanie hejterów – takie jak na przykład na znanej stronie „Hejty na fejsie”, która najostrzejsze komentarze połączyła ze zdjęciami profilowymi ich autorów – jest, według Jemielniaka, elementem oddolnej inicjatywy użytkowników Facebooka, by oczyścić sieć z nienawiści. Inicjatywa ta w swoim charakterze przypomina Wikipedię – użytkownicy robią to, na co nie starcza siły i ochoty pracownikom.

Oddolna inicjatywa oddolną inicjatywą, ale – choć problem podnoszony jest od lat – brak wciąż rozwiązań systemowych, czy nawet sensownych pomysłów, jak radzić sobie z mową nienawiści w sieci. Dość idealistyczną wizję rozwiązania problemu proponuje w rozmowie z Łukaszem Pawłowskim prof. Wiesław Godzic, medioznawca, pytany o wzorce zachowania użytkowników internetu. „Należałoby zacząć nie od anonimowych osób, lecz podnosić poprzeczkę w debatach prowadzonych w mediach tradycyjnych przez tzw. autorytety”, mówi. „Dziś są one na ogół prowadzone bez poszanowania dla logiki, bo najważniejszy jest show – wygrywa ten, kto znajdzie najlepszy bon mot, obrazi przeciwnika lub wyprowadzi go z równowagi”. Według Godzica, w rozwiązaniu sytuacji mogłoby pomóc wprowadzenie „do szkół nauki retoryki, ale i filozofii oraz logicznego myślenia – wtedy mamy szansę sprawić, że niekorzystne zjawiska będą marginesem. Tymczasem zaczynamy od końca – dostrzegamy objawy problemu i chcemy je eliminować, piętnując poszczególne przypadki, zamiast szukać głębszych przyczyn”.

Myśląc o hejcie, warto zadać jeszcze jedno pytanie – qui bono? Komu hejt jest na rękę, czyli kto na hejcie zarabia? Właściciele internetowych portali – pisze w swoim tekście Łukasz Faciejew. Hejter przyciąga innych użytkowników, zmusza ich do płomiennej dyskusji, do udostępniania danego tekstu czy mema na portalach społecznościowych, jednym słowem – zwiększa klikalność. Hejter – jak każdy forumowicz – w internecie stał się darmowym pracownikiem, dzięki którego aktywności zwiększa się zysk właściciela domeny. Dlatego na nawoływania wielu informacyjno-rozrywkowych portali, by ich użytkownicy skupili się na kulturalnej dyskusji, należy raczej patrzeć jak na działania rzeźnika, który rozpoczyna płomienną kampanię na rzecz praw zwierząt.

Zapraszamy do lektury!

Wojciech Engelking i Kacper Szulecki

 

Stopka numeru:

Autor koncepcji Tematu Tygodnia: Łukasz Faciejew.

Współpraca: Łukasz Pawłowski, Kacper Szulecki, Wojciech Engelking, Thomas Orchowski, Julian Kania.

Ilustracje: Flickr.

 

Szanowni Państwo!

Dawno, dawno temu uważano, że internet stworzy zupełnie nowy rodzaj komunikacji – opartej na komunikatach i kontaktach pośrednich oraz anonimowych. Jednak rozwój portali społecznościowych okazał się początkiem nowego, spersonalizowanego sposobu funkcjonowania w sieci. Ten odwrót od anonimowości – funkcjonowanie w internecie pod własną tożsamością, często prawdziwym imieniem i nazwiskiem – miał być końcem napędzanego przez anonimowość internetowego „hejtu”. Wiele wskazuje jednak na to, że mowa nienawiści w internecie nie wyginęła. Wręcz przeciwnie – czytając liczne wątki na Facebooku czy w komentarzach pod newsem czy felietonem, szczególnie na jednym z popularnych portali – możemy odnieść wrażenie, że oswoiliśmy się już z „radykalizmem z otwartą przyłbicą”. W niektórych kręgach bycie hejterem stało się powodem do chwały.

Czy to zjawisko uniwersalne, czy może charakterystyczne wyłącznie dla Polski? ONZ-owska agenda praw człowieka (OHCHR) sygnalizuje, że większość krajów europejskich nie radzi sobie z przejawami rasizmu, ksenofobii i innymi formami mowy nienawiści w sieci. Niedawno dostało się za to władzom Norwegii, które OHCHR oskarżył o bagatelizowanie przejawów prawicowego ekstremizmu w sieci – komisarze przypomnieli, że Anders Behring Breivik cyzelował swoje zbrodnicze pomysły właśnie na internetowych forach. W Polsce wszelkiego rodzaju pomyje leją się w internecie szerokim strumieniem. Kilka dni temu Wikipedia zablokowała możliwość edytowania wpisów na Wikipedii niezalogowanym użytkownikom polskiej Neostrady – w sumie chodzi o ponad pół miliona użytkowników. I choć jako powód podawane są działania jednej osoby, nawet wyrywkowa lektura polskiego internetu może przyprawić o ciarki – wystarczy przeczytać np. pełne antysemickich aluzji dyskusje pod postami na profilu Zbigniewa Stonogi.

Myśląc o hejcie i wspomagającym go trollingu, warto pamiętać, że nie jest on tylko domeną prawicowych radykałów. Także lewicowi radykałowie nie są wolni od mowy nienawiści skierowanej pod adresem swoich adwersarzy. Obrażanie mniejszości narodowych i religijnych odbywa się zatem równolegle z wylewaniem pomyj na wszystkich członków Kościoła katolickiego. Hejterów – niezależnie od poglądów i niezależnie od tego, czy są wysublimowanymi przedstawicielami klasy kreatywnej czy gimnazjalistami, którym marzy się wielka narodowa Polska – łączy jedno: przekonanie, że wiedzą, jak powinien być urządzony świat pozainternetowy, jak powinny wyglądać życie społeczne, media i polityka. Hejterowi internet nie służy do rozmowy, która by mogła zweryfikować jego poglądy, lecz do prezentowania swojego stanowiska jako jedynego prawowitego i szukania sojuszników, których liczba (nie jakość) może mu pomóc wywrzeć wpływ na to, co dzieje się poza internetem. Z liberalizmem, który gotowy jest bronić wolności słowa nawet tej osoby, z której poglądami się nie zgadza, nie ma to nic wspólnego.

Co więcej, zwykle pojedynczy, oburzony internauta nie jest kimś, kto ma pełen obraz określonej sprawy. Szybkość, z jaką internauci są gotowi do potępiania nieznanej osoby, skłania do konstatacji, że i domniemanie niewinności w sieci nie jest nazbyt popularne. Z takim samowolnym wymierzaniem sprawiedliwości, swoistym linczem, mieliśmy ostatnio do czynienia w przypadku amerykańskiego dentysty, który na polowaniu zabił lwa będącego maskotką jednego z afrykańskich parków narodowych. „To hejtowanie hejterów” – mówi o podobnych sytuacjach Dariusz Jemielniak, ekonomista i wikipedysta, autor pierwszej na świecie monografii społeczności Wikipedii, w rozmowie z Łukaszem Pawłowskim. Hejtowanie hejterów – takie jak na przykład na znanej stronie „Hejty na fejsie”, która najostrzejsze komentarze połączyła ze zdjęciami profilowymi ich autorów – jest, według Jemielniaka, elementem oddolnej inicjatywy użytkowników Facebooka, by oczyścić sieć z nienawiści. Inicjatywa ta w swoim charakterze przypomina Wikipedię – użytkownicy robią to, na co nie starcza siły i ochoty pracownikom.

Oddolna inicjatywa oddolną inicjatywą, ale – choć problem podnoszony jest od lat – brak wciąż rozwiązań systemowych, czy nawet sensownych pomysłów, jak radzić sobie z mową nienawiści w sieci. Dość idealistyczną wizję rozwiązania problemu proponuje w rozmowie z Łukaszem Pawłowskim prof. Wiesław Godzic, medioznawca, pytany o wzorce zachowania użytkowników internetu. „Należałoby zacząć nie od anonimowych osób, lecz podnosić poprzeczkę w debatach prowadzonych w mediach tradycyjnych przez tzw. autorytety”, mówi. „Dziś są one na ogół prowadzone bez poszanowania dla logiki, bo najważniejszy jest show – wygrywa ten, kto znajdzie najlepszy bon mot, obrazi przeciwnika lub wyprowadzi go z równowagi”. Według Godzica, w rozwiązaniu sytuacji mogłoby pomóc wprowadzenie „do szkół nauki retoryki, ale i filozofii oraz logicznego myślenia – wtedy mamy szansę sprawić, że niekorzystne zjawiska będą marginesem. Tymczasem zaczynamy od końca – dostrzegamy objawy problemu i chcemy je eliminować, piętnując poszczególne przypadki, zamiast szukać głębszych przyczyn”.

Myśląc o hejcie, warto zadać jeszcze jedno pytanie – qui bono? Komu hejt jest na rękę, czyli kto na hejcie zarabia? Właściciele internetowych portali – pisze w swoim tekście Łukasz Faciejew. Hejter przyciąga innych użytkowników, zmusza ich do płomiennej dyskusji, do udostępniania danego tekstu czy mema na portalach społecznościowych, jednym słowem – zwiększa klikalność. Hejter – jak każdy forumowicz – w internecie stał się darmowym pracownikiem, dzięki którego aktywności zwiększa się zysk właściciela domeny. Dlatego na nawoływania wielu informacyjno-rozrywkowych portali, by ich użytkownicy skupili się na kulturalnej dyskusji, należy raczej patrzeć jak na działania rzeźnika, który rozpoczyna płomienną kampanię na rzecz praw zwierząt.

Zapraszamy do lektury!

Wojciech Engelking i Kacper Szulecki

 

Stopka numeru:

Autor koncepcji Tematu Tygodnia: Łukasz Faciejew.

Współpraca: Łukasz Pawłowski, Kacper Szulecki, Wojciech Engelking, Thomas Orchowski, Julian Kania.

Ilustracje: Flickr.

Nr 346

(34/2015)
25 sierpnia 2015

uan2003, flickr.com

Dariusz Jemielniak w rozmowie z Łukaszem Pawłowskim

Ludzie są z natury konfliktowi

„Wkrótce w internecie będą już wszyscy, w związku z czym poziom radykalizmu zmaleje, tym bardziej, że narzędzia monitorowania negatywnych zjawisk są coraz lepsze”, twierdzi profesor zarządzania i pierwszy Polak w Radzie Powierniczej Wikimedia Foundation.
„Wkrótce w internecie będą już wszyscy, w związku z czym poziom radykalizmu zmaleje, tym bardziej,…
Markus Grossalber, flickr.com

Wiesław Godzic w rozmowie z Łukaszem Pawłowskim

Hejt jest zaprzeczeniem rozumu

„Mowa nienawiści to wyraz intelektualnej porażki osoby, która nie potrafi nawiązać kontaktu z przeciwnikiem”, mówi medioznawca.
„Mowa nienawiści to wyraz intelektualnej porażki osoby, która nie potrafi nawiązać kontaktu z przeciwnikiem”, mówi…
Socar Myles, flickr.com

Łukasz Faciejew

Hejt jako źródło zysków

Internet to ostoja wolności wypowiedzi – umożliwia swobodną dyskusję, nieskrępowaną wymianę opinii, podejmowanie trudnych tematów. Inni twierdzą, że to szambo bez dna, do którego lepiej nie zaglądać. Jedni i drudzy mają trochę racji.
Internet to ostoja wolności wypowiedzi – umożliwia swobodną dyskusję, nieskrępowaną wymianę opinii, podejmowanie trudnych tematów.…
[ikona wpisu] DSC00791

Agnieszka Holland w rozmowie z Grzegorzem Brzozowskim

Solidarność filmowców. Wokół procesu Olega Sencowa

W jaki sposób społeczność międzynarodowa może przeciwstawić się politycznej przemocy łamiącej prawa jednostki? Jak na radykalizację działań Kremla mogą odpowiedzieć filmowcy zachodni, a jak – rosyjscy? O procesie Olega Sencowa mówi Agnieszka Holland.

W jaki sposób społeczność międzynarodowa może przeciwstawić się politycznej przemocy łamiącej prawa jednostki? Jak na…

Picture shows: Ferdinand (JAMES FRAIN) and Alison as Sarah (TATIANA MASLANY)

Olga Byrska

Dziecko naszych czasów. Recenzja serialu „Orphan Black”

Czy dzięki serialowi akcji o klonach poszukujących swoich twórców możemy poznać prawdę o nas samych? Twórcy „Orphan Black” odpowiadają twierdząco i nieustannie konfrontują widzów z fundamentalnymi problemami nowoczesnej tożsamości.

Czy dzięki serialowi akcji o klonach poszukujących swoich twórców możemy poznać prawdę o nas samych?…

WASP_DAY_17-0602.CR2

Karol Owczarek

U Allena bez zmian. Recenzja filmu „Nieracjonalny mężczyzna”

Najnowszy film Woody’ego Allena jak zwykle bawi i wzrusza, ale także, w opinii wielu krytyków, rozczarowuje. Zamiast jednak zarzucać reżyserowi, że jest epigonem samego siebie i tworzy metodą kopiuj-wklej, warto docenić walor terapeutyczny jego dzieł…

Najnowszy film Woody’ego Allena jak zwykle bawi i wzrusza, ale także, w opinii wielu krytyków,…

Alain_Mabanckou_Salon_du_livre_de_Paris

Piotr Kieżun

Językowa łobuzerka. O „Zwierzeniach jeżozwierza” i innych powieściach Alaina Mabanckou

Kto pełni dziś rolę zbawiennego chuligana francuskiej literatury? Jednym z oczywistych kandydatów jest Mabanckou. Jego proza – pełna językowej dezynwoltury, składniowej anarchii i chropowatości – jest jednym z najciekawszych francuskojęzycznych zjawisk.

Kto pełni dziś rolę zbawiennego chuligana francuskiej literatury? Jednym z oczywistych kandydatów jest Mabanckou. Jego…

AA306505
cucina
285
435
300
3372
5143
Scala di grigio

Zbigniew Jazienicki

Zwycięstwo? Klęska? O „Wykładach o Don Kichocie” Vladimira Nabokova

Jak wiadomo, Nabokov początkowo nie przepadał za Cervantesem. Ostatecznie pozbył się uprzedzeń, być może dlatego że w kastylijskim prozaiku rozpoznał samego siebie – osobę wplątaną w grę kształtów i brzmień słów, uwikłaną w mistyfikacje literatury.

Jak wiadomo, Nabokov początkowo nie przepadał za Cervantesem. Ostatecznie pozbył się uprzedzeń, być może dlatego…

ilustr 4

Justyna i Daniel Hofowie

Królestwo za grzyba

Kto ich nie lubi? Aromatyczne, lubią się z różnej maści mięsiwem, ale i z warzywami czy rybami. Suszone najbardziej kojarzą nam się ze Świętami, świeże pomagają z mniejszym żalem pożegnać się z latem, marynowane królują…

Kto ich nie lubi? Aromatyczne, lubią się z różnej maści mięsiwem, ale i z warzywami…

Ikonka do Słysząc_Fot. Raphaël Vinot_Źródło_Flickr

Kamil Aksiuto

Chelsea Wolfe i horror otchłani

Twórczość Chelsea Wolfe zalicza się do wyjątkowo ponurych i depresyjnych. Dopóki jednak potrafi ona uczynić trudne doświadczenia katalizatorem powstania albumów tej klasy co „Abyss”, nie ma powodu, aby obawiać się o jej artystyczną przyszłość.

Twórczość Chelsea Wolfe zalicza się do wyjątkowo ponurych i depresyjnych. Dopóki jednak potrafi ona uczynić…

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

KONFERENCJA MIĘDZYNARODOWA

8 września 2015

Pękające granice, rosnące mury. Europejczycy wobec kryzysu ukraińskiego

Tygodnik „Kultura Liberalna” zaprasza na międzynarodową konferencję, w której udział wezmą politycy, naukowcy, dyplomaci, intelektualiści i dziennikarze m.in. z Polski, Ukrainy, Niemiec, USA,…

SOBOTNI FELIETON

[Putinada] Baćka, czekamy na ciebie…

„Nie mamy innego polityka na Białorusi, na współpracę z którym moglibyśmy realnie postawić. Jeśli tylko Baćka wykona gest – trzeba będzie go odwzajemnić”.…

CZWARTKOWY FELIETON

[Chiny] Eksplozja, krach i kryzys zaufania

Tegoroczny sierpień z pewnością przejdzie do historii Chin. Niestety – jako jedna z czarnych kart w dziejach kraju. Najpierw katastrofa przemysłowo-ekologiczna w Tiencinie,…

FELIETONY

[Putinada] Baćka, czekamy na ciebie…

„Nie mamy innego polityka na Białorusi, na współpracę z którym moglibyśmy realnie postawić. Jeśli tylko Baćka…

[Polska] Niemiecka lekcja państwa Dudów

Co mówią o prezydenturze Andrzeja Dudy jego pierwsze wizyty zagraniczne? Czy prezydent ma nowy pomysł na…

[Chiny] Eksplozja, krach i kryzys zaufania

Tegoroczny sierpień z pewnością przejdzie do historii Chin. Niestety – jako jedna z czarnych kart w…

[Bioetyka] Czy śmierć jest naszym obowiązkiem?

Czy przychodzi w życiu człowieka taki moment, w którym nie powinien domagać się dalszej opieki medycznej,…

[Przegląd prasy] Kryzys na chińskiej giełdzie i problemy z migrantami

W tym tygodniu dziennikarze w światowych mediach pisali m.in. o przyszłości chińskiej gospodarki, zmianach na rynku…

[Projekt: Polska] Polska – wieczny średniak?

Pułapka średniego dochodu jest relatywnie nowym zjawiskiem na współczesnym globalnym rynku. Pojęcie to, zdefiniowane ledwie dekadę…

KOMENTARZ NADZWYCZAJNY

Piłowanie zaufania [Komentarz do Tematu tygodnia]

„Nie służy zaufaniu do władzy i jej kompetencji powoływanie numerków przepisów «aby zbyć», w nadziei, że…

Obserwatorium Debaty Publicznej

PRZEJDŹ DO OBSERWATORIUM